Genetik İle İlgili En Yaygın 5 Kavram Yanılgısı

19. yüzyılın ortalarında, Gregor Mendel'in kalıtımla ilgili teorileri ortaya çıkmaya başladı. O zamandan beri genetik alanında çok ilerleme kaydedilmesine rağmen öğrencilerin de en çok kavram yanılgısına düştüğü konulardan biri genetik konusudur. Bunların en yaygınlarından beşini sizler için derledik.

08 Aralık 2017 Cuma 15:02
Bu haber 638 kez okundu
Genetik İle İlgili En Yaygın 5 Kavram Yanılgısı
banner1
 
1) “Her karakterin belirlenmesinden tek bir alel dizisi sorumludur ve her gen için iki farklı alel (dominant ve çekinik) vardır”

Mendel genetiğini ve cinsiyete bağlı özellikleri öğrendikten sonra öğrenciler genelde tüm karakterlerin modellenmesinin kolay ve tahmin edilebilir olduğunu düşünürler. İnsanlarda göz rengiyle ilişkili en az üç farklı gen vardır. Kedilerde kürk rengi en az altı gen tarafından kontrol edilir.

Dahası, kalıtsal alellerimizin sayısı da bazı özelliklerimizi etkiliyor. Mesela melanin üretme kodu kısmen de olsa saç renginizi belirler. Anne ve babadan gelen melanin üretme kodu sayısı fazlaysa koyu renk saçlı, az ise açık renk saçlı bebekler dünyaya gelir.

Mendel kalıtım modelini gösteren özellikler için, öğrenciler genellikle bir özellik için yalnızca iki olası alel gen olduğunu varsayarlar. Bu bazı durumlarda doğrudur, ancak bahsettiğimiz gibi bir özellik için daha fazla alel mevcuttur.

2) "Genler tüm özelliklerimizi belirler ve klonlanmış organizmalar orijinalin tam kopyalarıdır”

Genler kadar çevresel faktörler de bir organizmanın gelişmesi konusunda büyük rol oynar. Epigenetik, genomda değişiklik yapılmadan meydana gelen kalıtsal değişiklikleri inceleyen bilim dalıdır.

Rainbow adlı evcil bir kedinin klonlanması bizlere çarpıcı bir epigenetik örneği gösterdi. Rainbow'un kürkü kaliko (üç renkli alacalı) bir desene sahipken, onun klonu olan Copycat'in kürkü tekir desenlidir, yani çizgili desenlere sahiptir. Copycat ve Rainbow'un genomları özdeş olduğundan bu farklılıklar epigenetik faktörlerden kaynaklanmış olmalıdır.

3) “Tüm Mutasyonlar zararlıdır”

Mutasyon, bir organizmanın genetik kodundaki değişim demektir. Birçok mutasyon zararlıdır ve organizmanın düzgün gelişememesine neden olur. Ancak bazı mutasyonların fenotipe bir etkisi yoktur (sessiz mutasyonlar) ve başka bazıları da organizma için faydalıdır. Sessiz mutasyon durumunda genomdaki değişim, amino asit dizilimini ve ardından gelen protein üretimini değiştirmez (hatırlayın; birden fazla kodon aynı amino asidi kodlayabilir, bu yüzden bir nükleotitdeki değişikliğin mutlaka gen ürününü değiştirmesi gerekmez.)

Bir organizma mutasyonla yaşıyorsa, o zaman genellikle bu mutasyonun faydalı olup olmadığı çevre tarafından belirlenecektir. Mutasyon proteinlerde değişikliğe neden oluyorsa ve bunlar fenotipe yansıyorsa, seçilim bu değişikliğin lehine de aleyhine de çalışabilir.

4) “Dominant özellik bir popülasyonda bulunma olasılığı en yüksek özelliktir”

"Dominant alel" terimi bazen öğrencilerde popülasyonda en yüksek oranda bulunan alelin söz konusu dominant alel olduğu izlenimini yaratır. Oysa "dominant" terimi sadece o alelin gen ifadesinde diğer alelden öncelikli olduğunu anlatmak için kullanılır.

Buna insan genetiğinden örnekler verilebilir. Örneğin dominant bir alelin neden olduğu bir cücelik tipi olan akondroplazinin görülme sıklığı 10 bin canlı doğumda birdir. Benzer şekilde genetik bir bozukluk olan Huntington hastalığınına da dominant bir alel neden olur ve bu hastalığın görülme sıklığı (Avrupa kökenli insanlar için) 100 binde 4 ila 7'dir.

5) Genetik terimleri sıklıkla birbirleriyle karıştırılır

Birçok öğrenci genetiğin temel fikirlerini anlamasına rağmen terimlere pek aşina değil. Mesela çoğunlukla bir kromozom, bir gen ve bir alel arasındaki farkı açıklamakta güçlük çekerler.

• Kromozom, DNA’nın etrafını özel proteinlerin sarması sonucu oluşan ve şekli X’e benzeyen kalıtım maddesidir. Kromozomlar sadece hücre bölünmesi boyunca mikroskopta görülebilir.

• Gen, protein üretimi için gereken yönergelerini içeren DNA’nın bir bölümüdür.

• Alel, belirli bir özelliği belirleyen bir genin değişik (alternatif) hallerinden her biridir.

Öğrencilerin sağlam bir terminoloji temeline sahip olması, genetik konusunu anlamalarına önemli derecede katkı sağlayacak ve yanlış anlamaları önleyecektir.



www.tzv.org.tr/#/haber/1601


Admin 1

    Yorumlar

Hava Durumu
NAMAZ VAKİTLERİ
Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:

SPOR TOTO SÜPER LİG

Tür seçiniz:
E-Gazete
Sen de Yaz
Ziyaretçi Defteri
Ziyaretçi Defteri
Siz de yazmak istemez misiniz?
Ziyaretçi Defteri
Arşiv

banner37

banner28

banner34